Kategori: Makaleler

Antalya–Alanya Arası Kaç Saat Sürer? Zamanın Yol Üzerindeki Psikolojisi Bir sabah otobüs terminalinde bekleyen genç bir yolcu, elindeki kahveyi yudumlarken kendi kendine aynı soruyu soruyor: “Antalya Alanya kaç saat sürüyor arabayla?” Bir emekli ise yıllar sonra aynı rotaya bakıp, geçmişteki yaz tatillerini hatırlıyor. Bir memur ise hafta sonu kaçamağını planlarken tek bir şeye odaklanıyor: yol ne kadar sürecek? Sorunun yüzeyinde basit bir zaman hesabı var gibi görünür. Ama aslında mesele, zamanın insan zihninde nasıl eğilip büküldüğüyle ilgilidir. Antalya ile Alanya arası özel araçla ortalama 120–135 kilometredir ve yol koşullarına göre 1,5 ila 2,5 saat arasında sürer. Ancak bu süre, yalnızca…

Lise mezunu sigorta şube müdürü olabilir mi? Gerçekler, sistemler ve ülkeler arası farklar Bursa’da yaşayan 26 yaşında biri olarak sabah işe giderken düşündüğüm şeylerden biri şu oluyor: “İnsan gerçekten nerede durursa durur, nerede yükselir?” Özellikle de kurumsal dünyada. Sigorta sektörü gibi düzenli ama rekabetçi alanlarda bu soru daha da netleşiyor. En çok da şu merak ediliyor: Lise mezunu sigorta şube müdürü olabilir mi? Bu soru ilk bakışta basit gibi duruyor ama içine girince hem Türkiye’nin iş yapısı, hem de dünyadaki kariyer sistemleri arasında ciddi farklar çıkıyor. Bir yanda “deneyim her şeydir” diyen bir iş kültürü, diğer yanda “eğitim olmadan üst…

Tütsü, Zaman ve Kültür: Günlük Bir Kokunun Antropolojik Yolculuğu Koku, insan deneyiminin en eski ve en sessiz anlatıcılarından biri. Görülmez ama hatırlanır; söylenmez ama davranışları yönlendirir. Tütsü dumanı yükselirken yalnızca bir koku yayılmaz, aynı zamanda ritüellerin, inançların ve toplumsal düzenin görünmez katmanları da havaya karışır. Bu yüzden “Tütsü kaç günde bir yakılmalı?” sorusu, basit bir alışkanlık sorusu olmaktan çok daha fazlasını içerir. Çünkü bu soru, farklı toplumların zamanı nasıl algıladığına, temizliği nasıl tanımladığına, kutsallığı nerede konumlandırdığına ve gündelik yaşamı nasıl örgütlediğine dair geniş bir antropolojik alan açar. Tütsü kaç günde bir yakılmalı? kültürel görelilik kavramı bu noktada anahtar bir düşünme…

Hoş geldiniz! Gele olarak Amca oğlu ile evlenmek caiz mi başlığını tüm ayrıntılarıyla ele alıyoruz. Amca Oğlu ile Evlenmek Caiz mi? Güç, Kurumlar ve Toplumsal Düzen Üzerine Siyasal Bir Okuma Toplumsal düzeni anlamaya çalışan bir bakış açısından mesele çoğu zaman tek bir soruyla başlar: “Kim neyi, hangi gerekçeyle meşru sayar?” Aile, hukuk, din ve devlet aynı anda bu soruya yanıt üretir; fakat her biri farklı bir iktidar dili kullanır. “Amca oğlu ile evlenmek caiz mi?” sorusu bu yüzden yalnızca bireysel bir tercih ya da dini bir hüküm arayışı değildir. Aynı zamanda meşruiyet üretiminin, kurumlar arası gerilimin ve yurttaşlık pratiklerinin kesiştiği…

Geceye Karışan Sesler ve Küçük Bir Barkodun Hikâyesi Kayseri’de akşamlar erken çöker. Hele kışın, hava daha saat altıyı bile bulmadan kararmaya başlar. O gün de öyle bir gündü. Soğuk, insanın içine işleyen türden. Marketin otomatik kapıları açılıp kapanırken çıkan o “vuuuş” sesi bile içimde ayrı bir yankı yaratıyordu. Kasada tek başıma kalmıştım; rafların düzeni, ışıkların beyaz sertliği ve arada sırada gelen müşteri sesleri arasında kendime küçük bir dünya kurmaya çalışıyordum. Ben 25 yaşındayım. Kayseri’de yaşıyorum. Uzun zamandır da defter tutarım. Günlük gibi… ama daha çok kafamın içini boşaltma alanı gibi. Bazen yazdıklarımı bile anlamakta zorlanıyorum. Çünkü bazı günler kelimeler bile…

Alüminyum Kaynağı Nerede Bulunur? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Üzerine Pedagojik Bir Okuma İnsan zihni, dünyayı anlamlandırırken yalnızca bilgiye değil, o bilginin nasıl inşa edildiğine de ihtiyaç duyar. Bir madenin nereden çıkarıldığını öğrenmek, sadece coğrafi ya da kimyasal bir bilgi değildir; aynı zamanda insanlığın doğayla kurduğu ilişkinin, üretim süreçlerinin ve öğrenme biçimlerinin de bir yansımasıdır. Alüminyum kaynağı nerede bulunur sorusu bu nedenle yalnızca bir fen bilgisi sorusu değil, aynı zamanda öğrenmenin nasıl gerçekleştiğini sorgulatan pedagojik bir kapıdır. Alüminyumun Doğadaki Kaynakları ve Bilginin Katmanları Alüminyum, doğada saf halde bulunmaz. En yaygın kaynağı boksit cevheridir. Boksit, özellikle tropikal ve subtropikal bölgelerde yoğunlaşan lateritik topraklarda…

İzmir’de Bir Kafede Başlayan Büyük Soru: Kavram üni özel mi? İzmir’de Konak tarafında, denize karşı oturmuşum. Masada soğumuş filtre kahve, kafamda ise yine o klasik genç yetişkin düşünce sarmalı: “Ben ne yapıyorum hayatta?” Tam o sırada arkadaşım mesaj atıyor: — “Kanka Kavram üni özel mi?” Beynim bir anda Windows 98 gibi donuyor. Çünkü bu soru basit gibi duruyor ama aslında içinde akademik kaygı, hayat planı, ekonomik gerçekler ve biraz da Google geçmişi saklı. Ve evet, cevap kısa: Kavram Üniversitesi özel bir üniversitedir. Ama mesele sadece bu kadar değil. Çünkü “Kavram üni özel mi?” sorusu Türkiye’de aslında bir coğrafya sorusu değil,…

Geçmişteki sosyal dayanışma biçimlerini anlamak, bugünün “evde hasta bakım parası” gibi modern refah mekanizmalarını yalnızca bir ekonomik destek değil, aynı zamanda uzun bir toplumsal dönüşümün sonucu olarak görmeyi mümkün kılar. Evde Hasta Bakım Parası Kavramının Tarihsel Arka Planı Bugünkü konumuz Evde hasta bakım parası almanın şartları nelerdir. Gele olarak bu başlığı yakından incelemeye başlıyoruz. Osmanlı’dan Modern Sosyal Yardım Anlayışına Osmanlı toplumunda bugün “evde hasta bakım parası” olarak bilinen doğrudan nakit destek sistemi yoktu; ancak vakıf sistemi ve lonca örgütlenmeleri aracılığıyla benzer bir dayanışma ağı bulunuyordu. Vakıf kayıtlarında, hastaların, yaşlıların ve kimsesizlerin iaşesinin karşılandığına dair çok sayıda örnek yer alır. Arşiv…

Gele sayfamızı ziyaret ettiğiniz için teşekkürler. “Aşk için hangi gezegene bakılır” hakkındaki düşüncelerinizi bizimle paylaşın! Gezegen kavuşması ne demek? Gökyüzünde Aynı Hizada Görünen Dev Bir Tesadüfün Bilimi İlgili Yazımız: Japonyada kış hangi aylar ? Gökyüzüne bakıp “Bugün bir gariplik var” dediğiniz oldu mu? Özellikle birkaç parlak gezegenin aynı bölgede toplandığını fark ettiğinizde insanın içinde tuhaf bir his oluşuyor. Sanki evren kısa bir süreliğine “sahneyi paylaştırmış” gibi. İşte bu durumun en bilinen adı gezegen kavuşması. Eskişehir’de, üniversite kampüsünde bir yandan derslere girip bir yandan gözlem etkinlikleri organize eden biri olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim: Bu olay, hem görsel olarak etkileyici hem de…

Gele’ya hoş geldiniz. Bu yazımızda Alveojel ne için kullanılır konusunu sade ve net bir dille anlatıyoruz. Kelimelerin Şifa Taşıyan Hafızası: Bir Metin Olarak “Alveojel” Dil, yalnızca iletişimin aracı değil; aynı zamanda bedenin, hafızanın ve acının yeniden yazıldığı bir sahnedir. Kelimeler bazen bir yara gibi açılır, bazen de bir merhem gibi kapanır. “Alveojel ne için kullanılır?” sorusu bu anlamda yalnızca tıbbi bir merakın değil, aynı zamanda metinsel bir arayışın kapısını aralar. Çünkü her ilaç adı, her teknik terim, kültürel bir anlatının içine yerleştiğinde artık yalnızca bir nesne değil; bir hikâye, bir çağrışım ve bir anlam katmanı hâline gelir. Alveojel, bu yazının…