Komili hangi şehrindedir? sorusunun peşine düşen bir İzmirli
Bazen insanın hayatı büyük sorularla değil, market rafının ortasında pat diye karşısına çıkan küçük ama inatçı sorularla değişiyor. Benim için o an, zeytinyağı reyonunda başladı.
Elimde poşet, aklımda “bugün ne pişirsem” düşüncesi… Bir anda gözüm o klasik yeşil şişeye takıldı: Komili. Tam o anda beynimde bir kıvılcım çaktı. “Komili hangi şehrindedir?”
Cidden. O an dünyanın en önemli sorusu buydu. Ne ekonomi, ne trafik, ne de “yarın işe nasıl gideceğim?” Meselenin özü buydu.
Yanımda duran teyzeye bakmadan mırıldandım:
— “Komili… hangi şehirden ya?”
Teyze hiç düşünmeden:
— “Zeytinyağı o, Ege’den tabi.”
İşte böyle başladı hikâye. Ama ben tatmin olan biri değilim. İçimdeki İzmirli genç, her şeyi didik didik etmeden rahat etmiyor.
Market rafında başlayan varoluş krizi
Kasaya doğru yürürken bile kafamda aynı cümle dönüp duruyor: Komili hangi şehrindedir?
Bir yandan da kendimle dalga geçiyorum:
“İzmir’de yaşıyorsun, zeytinyağının anavatanındasın ama kalkmış markanın şehir kökenini sorguluyorsun. Bravo.”
Kasiyer ürünleri okuturken ben iç sesle mini bir podcast yapıyorum:
“Bugün: Komili’nin şehir kimliği üzerine derin düşünceler…”
Kasiyer:
— “Poşet ister misiniz?”
Ben:
— “Evet… ama Komili nereli biliyor musunuz?”
Kadın yüzüme bakıyor. O an fark ediyorum: Bu bilgi kimsenin acil gündeminde değil.
Ama benim beynim bırakmıyor.
Komili’nin kökeni: Ayvalık bağlantısı
İşin aslına gelirsek, bu merak boşuna değil. Komili, Ege’nin zeytin kokusunu taşıyan bir marka. Kökeni Ayvalık’a dayanıyor. Yani Balıkesir’in sahil taraflarına, zeytin ağaçlarının rüzgârla konuştuğu o bölgeye.
Ama gel bunu benim beynime anlat.
Ben hâlâ içimde bir sorgu açıyorum:
“Tamam da Komili hangi şehrindedir? Sadece Ayvalık mı, yoksa İzmir’e göz kırpan gizli bir akrabalık mı var?”
Çünkü Ege’de şehirler birbirinden ayrı değil. Daha çok aynı ailenin biraz farklı karakterdeki çocukları gibi.
İzmir: rahat, özgüvenli, biraz umursamaz.
Ayvalık: sakin, zeytin gibi ağırbaşlı.
Manisa: pratik, çalışkan.
Balıkesir: hem Marmara hem Ege, kararsız ama güçlü.
Komili de tam bu ailenin “her eve giren ama kimlik sorulunca hafif tebessüm eden” bireyi gibi.
İzmir-Balıkesir rekabeti esprili
Arkadaş ortamında konuyu açıyorum.
— “Biliyor musunuz Komili hangi şehrindedir?”
Arkadaşım anında atlıyor:
— “Ayvalık işte kardeşim, Balıkesir.”
Diğeri:
— “Zeytinyağı bu ya, nereden olursa olsun Ege’den.”
Ben:
— “Tamam da şehir soruyorum, felsefe yapmayın.”
Bir anda masa ikiye bölünüyor. Sanki futbol tartışması:
İzmir ekibi vs Balıkesir savunması.
Ama gerçek şu ki kimse net kavga etmiyor. Çünkü herkes biliyor ki Ege’de zeytin ağacı sınır tanımaz.
Günlük hayatta Komili referansları
Ertesi sabah kahvaltıda annem sofrayı kuruyor. Peynir, domates, zeytin… ve tabii ki Komili.
İç sesim devreye giriyor:
“Bak yine geldi. Dün gece çözemediğin şehir meselesi, bugün sofrada karşında.”
Annem:
— “Oğlum zeytinyağı bitmiş, yeni aldım.”
Ben:
— “Anne… Komili hangi şehrindedir biliyor musun?”
Annem göz ucuyla bakıyor:
— “Ne fark eder? Zeytin Ege’de yetişiyor zaten.”
İşte burada hayat dersi geliyor ama ben hâlâ detay peşindeyim.
Kahvaltı sahnesi: bilimsel sorgulama girişimi
Ben:
— “Ama bak şimdi, ürünün kimliği önemli. İnsan nereli olduğunu bilmek ister.”
Annem:
— “Sen geçen gün tost ekmeğinin markasını da sorguluyordun.”
Yakalandım.
Ama vazgeçmiyorum.
Çünkü benim beynim böyle çalışıyor: gereksiz gibi görünen sorularla evreni çözmeye çalışıyor.
Şehir meselesinin absürtlüğü
Bir noktadan sonra şunu fark ediyorum: “Komili hangi şehrindedir?” sorusu aslında bir şehir sorusu değil.
Bu daha çok şu:
“Bir şeyin kökenini bilmek neden bu kadar önemli hissediliyor?”
Mesela bir müzik dinliyorsun, güzel. Ama sonra sanatçının nereli olduğunu öğrenince beynin onu bir kutuya koyuyor. Sanki raf düzenliyor gibi.
Ben de Komili’yi bir rafa koymaya çalışıyorum:
“İzmir mi? Balıkesir mi? Ayvalık mı? Ege genel mi?”
Raf doluyor ama etiket yok.
İç sesle küçük kriz
İç ses:
“Bırak artık ya, zeytinyağı bu.”
Ben:
“Hayır. Bir şeyin kökenini bilmeden nasıl güvenebilirim?”
İç ses:
“Sen dün indirimli tost ekmeğini düşünmeden aldın.”
Haklı.
Ama mesele şu: bazı sorular mantıkla değil, merakla yaşar.
Komili ve Ege kültürü
Ege’de büyüyen biri için zeytinyağı sadece yağ değildir. Bir karakterdir. Sabahın sessizliğidir, sofranın dili vardır.
Komili de bu kültürün içinde bir simge gibi durur. Ayvalık’ın rüzgârını, İzmir’in rahatlığını, Edremit’in sakinliğini aynı şişede toplar gibi.
Bir gün arkadaşla sahilde oturuyoruz. Güneş batıyor, çaylar soğumuş.
Arkadaş:
— “Hayat ne garip ya.”
Ben:
— “Komili hangi şehrindedir biliyor musun?”
Arkadaş:
— “Sen ciddi misin?”
Ben:
— “Ciddiyim. Çünkü bazı sorular insanı hayatta tutar.”
O gülüyor:
— “Senin hayatta kalma mekanizman bayağı yağ bazlı çalışıyor.”
Haklı olabilir.
Sokak sohbeti: Ege’nin gündelik bilgelikleri
Bakkal amca:
— “Oğlum zeytinyağı geldi mi?”
Ben:
— “Amca Komili nereden geliyor biliyor musun?”
Amca:
— “Oğlum ben 40 yıldır buradayım, zeytin neredeyse oradayım.”
Bu cümleyle konu kapanıyor.
Ama benim içimde hâlâ küçük bir araştırmacı dolaşıyor.
Komili hangi şehrindedir? sorusunun gerçek cevabı değil, hissi
Zamanla şunu anlıyorum: Bu sorunun cevabı sadece bir şehir değil.
Komili’nin kökeni Ayvalık’a dayanıyor, evet. Ama Ege’nin tamamına yayılmış bir hikâyenin parçası gibi.
İzmir’de yaşayan biri olarak bunu daha net hissediyorum: şehirler burada birbirine rakip değil, birbirine karışmış karakterler.
Bir gün Karşıyaka’da yürürken, bir gün Bornova’da, bir gün sahilde… her yerde aynı his: zeytin ağacı gibi kökleri derinde ama dalları her yere uzanan bir kültür.
Ben de artık “Komili hangi şehrindedir?” sorusunu bir sınav sorusu gibi değil, bir Ege sohbeti gibi düşünüyorum.
Kendimle son tartışma
İç ses:
“Cevabı öğrendin işte, bırak.”
Ben:
“Evet ama neden bu kadar düşündüm?”
İç ses:
“Çünkü sen markette bile felsefe çıkarıyorsun.”
Ben:
“Belki de hayat biraz böyle yaşanmalı.”
İç ses:
“Ya da sadece açsın.”
İkisi de doğru olabilir.
Ama bir gerçek var: bazen en basit görünen sorular, insanın zihninde en uzun yürüyüşleri başlatıyor.
Ve ben hâlâ arada bir market rafında durup o yeşil şişeye bakıyorum.
Komili orada duruyor. Sessiz. Net bir cevap gibi değil, Ege gibi: biraz bulanık, biraz sıcak, biraz tanıdık.
“Komili hangi şehirdedir” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Gele okurları için daha fazlası yolda!
Sizin İçin Seçtik: Komili ayçiçek yağı kim ?