İzmir’de Bir Kafede Başlayan Büyük Soru: Kavram üni özel mi?
İzmir’de Konak tarafında, denize karşı oturmuşum. Masada soğumuş filtre kahve, kafamda ise yine o klasik genç yetişkin düşünce sarmalı: “Ben ne yapıyorum hayatta?”
Tam o sırada arkadaşım mesaj atıyor:
— “Kanka Kavram üni özel mi?”
Beynim bir anda Windows 98 gibi donuyor. Çünkü bu soru basit gibi duruyor ama aslında içinde akademik kaygı, hayat planı, ekonomik gerçekler ve biraz da Google geçmişi saklı.
Ve evet, cevap kısa: Kavram Üniversitesi özel bir üniversitedir.
Ama mesele sadece bu kadar değil. Çünkü “Kavram üni özel mi?” sorusu Türkiye’de aslında bir coğrafya sorusu değil, bir “hayat nereye gidiyor?” sorusudur.
Kavram üni özel mi? sorusunun kafalarda yarattığı mini kriz
Şimdi dürüst olalım. Bu soruyu soran kişi genelde şunlardan birini yaşamıştır:
Üniversite tercih listesi hazırlıyordur
Aile baskısı vardır (“Devlet olsun evladım”)
Ya da Google’da 47 sekme açıp hiçbir şey anlamamıştır
Ben ise klasik 25 yaş sendromuyla yaşıyorum. İzmir’de “ben artık yetişkinim” deyip markette indirimli peynir kovalamaya devam ediyorum.
Arkadaşım soruyu sorunca iç sesim devreye giriyor:
“Sen bunu bilmiyor musun ya? Hani araştıracaktın?”
Ama dış sesim daha cool:
— “Evet özel. Ama neden sordun?”
Cevap geliyor:
— “Bir arkadaşım yazacakmış.”
Tabii… “bir arkadaşım” her zaman %90 sen oluyorsun.
Kavram üni özel mi? ve Türkiye’de üniversite algısı
Türkiye’de üniversite konusu biraz futbola benzer. Herkesin bir favorisi vardır, herkes teknik direktör gibi konuşur ama kimse sistemi tam olarak değiştiremez.
Kavram üni özel mi? sorusu da bu sistemin küçük ama önemli bir parçası.
Özel üniversite demek:
Ücretli eğitim
Daha küçük sınıflar
“Ben aslında bu bölümü istiyordum” diyen öğrenciler
Ve bazen de “iyi ki buraya gelmişim” diyenler
Devlet üniversitesi demek:
Büyük kampüs
Kalabalık amfi
Fotokopi kuyruklarında hayat muhasebesi
Ben İzmir’de büyüdüğüm için “deniz kenarı + kahve + düşünme seansı” kombinasyonuna alışığım. Ama üniversite konusu açılınca herkes bir anda strateji uzmanına dönüşüyor.
İzmir’den bakınca Kavram üni özel mi? daha farklı bir anlam kazanıyor
İzmir’de insanlar genelde rahattır. “Aman boşver ya” kültürü biraz baskındır. Ama konu üniversite olunca herkes bir anda ciddileşir.
Bir gün kahvede arkadaş ortamı:
— “Kavram üni özel mi?”
— “Evet ya özel.”
— “İyi mi peki?”
— “Kime göre, neye göre…”
Ve o klasik sessizlik.
Garson geliyor:
— “Bir şey daha alır mıydınız?”
Hayat devam ediyor ama bizim beyin hâlâ “özel mi değil mi” döngüsünde.
Kavram üni özel mi? sorusunun aslında sorduğu şey
Bu sorunun yüzeydeki hali basit. Ama alt metni bayağı derin:
“Para verecek miyim?”
“İş bulabilecek miyim?”
“Ailem ne diyecek?”
“Ben doğru yolda mıyım?”
Yani aslında kimse sadece “özel mi?” diye sormuyor. İnsanlar geleceğini test ediyor.
Ben bunu fark edince kendime şunu söylüyorum:
“Sen 25 yaşındasın ve hâlâ bazen tost yaparken ekmeği yakıyorsun. Çok da büyük kararlar alma belki.”
Ama sonra iç ses:
“Tamam da hayat bu, kaçamazsın.”
Kafede geçen düşünce akışı: Kavram üni özel mi? üzerine mini film
Bir sahne hayal edelim.
Ben İzmir’de bir kafede oturuyorum. Masada telefon, notlar, yarım kalmış planlar.
Yan masada iki öğrenci:
— “Kavram üni özel mi ya?”
— “Sanırım özel.”
— “Bilmiyorum ya…”
Ve ben içimden:
“Gençler… keşke ben de sizin gibi sadece ‘özel mi değil mi’ seviyesinde olsaydım.”
Ama yok, bizde artık:
fatura
kira
“acaba mesleği değiştirsem mi?”
üçlüsü var.
Küçük bir itiraf
İlgili Makale: Katır dişi erkek var mı ?
Ben de zamanında “üniversite isimleri listesi” diye Google’da gezmiş biriyim. Hani o gece 2’de başlayan ve sabah “ben ne yapıyorum” hissiyle biten araştırmalar…
Kavram üni özel mi? sorusu da o gecelerden birinde önüme çıkmıştı.
O zaman anlamıştım: Bu sorular aslında bilgi değil, yön arayışı.
Özel üniversite denince akla gelen yanlışlar
İnsanlar genelde “özel üniversite” deyince bazı klişelere kapılır:
“Parası olan gider”
“Kolay mezun olunur”
“Devlet daha iyidir”
Ama gerçek hayat biraz daha karışıktır.
Kavram Üniversitesi gibi kurumlar üzerinden düşününce mesele sadece “özel mi?” değil, “ben orada ne yapacağım?” sorusuna dönüşür.
Benim arkadaş çevremde bile bu konu açılınca herkes bir anda eğitim uzmanı kesiliyor:
— “Ya özelde networking daha iyi oluyor.”
— “Ama devlette akademik kalite daha yüksek.”
— “Ama özelde hocalar daha ulaşılabilir.”
Ben sadece dinliyorum ve içimden şunu diyorum:
“Abi ben daha kahve seçerken bile 10 dakika düşünüyorum…”
Kavram üni özel mi? sorusunu büyüten şey: gelecek kaygısı
Aslında mesele üniversite değil. Mesele “sonra ne olacak?”
İzmir’de akşam yürüyüşü yaparken bile insanın kafasında aynı soru:
“Doğru mu gidiyorum?”
“Benim yolum bu mu?”
“Herkes ilerliyor mu, yoksa ben mi gerideyim?”
Ve sonra biri mesaj atıyor:
— “Kavram üni özel mi?”
İşte o an beyin reset.
Çünkü bir anda büyük hayat sorularından, basit bilgi sorusuna geçiyorsun. Bu bile bazen iyi geliyor.
İç sesimle tartışmalar
Bazen kendi kendime şöyle konuşuyorum:
— “Ya boşver, önemli değil.”
— “Ama önemli aslında.”
— “Tamam ama her şeyi de büyütme.”
— “Ama hayat bu ya…”
Kafamda sürekli bir panel var. Moderatör yok. Herkes aynı anda konuşuyor.
Kavram üni özel mi? sorusu da bu panelde kısa ama etkili bir tartışma başlığı gibi duruyor.
Bir İzmir gecesi sahnesi
Gece 01:30. Balkondayım.
Denizden hafif rüzgar geliyor. Şehir sessiz.
Telefon elimde. Yine aynı soru:
“Kavram üni özel mi?”
Google’a yazmıyorum artık. Çünkü biliyorum, cevap basit.
Ama insan bazen cevabı değil, hissettirdiğini düşünüyor.
Genç olmanın garipliği ve Kavram üni özel mi? gibi sorular
25 yaşında olmak şöyle bir şey:
Ne çok gençsin ne çok yaşlı
Ne tam öğrencisin ne tam çalışan
Ne tam rahatsın ne tam stresli
Ve sürekli “bir şeyleri çözmüş olman gerekiyormuş” hissi var.
Bu yüzden en küçük sorular bile büyüyor.
“Kavram üni özel mi?”
→ basit bilgi
→ ama zihinde hayat planına dönüşüyor
Son düşünce değil, devam eden bir şey
İzmir’de bir gün daha bitiyor. Kafeler kapanıyor, sokak lambaları yanıyor.
Ben hâlâ düşünüyorum.
Kavram üni özel mi?
Evet, özel. Kavram Üniversitesi özel bir üniversite.
Ama asıl mesele şu:
Hayatta sorular bazen bilgi için değil, kendimizi anlamak için soruluyor. Ve insan bunu fark edince, en basit sorular bile biraz daha anlamlı hale geliyor.
Gele ekibi olarak “Kavram üni özel mi” hakkındaki bu içeriğin sizler için değerli olduğunu umuyoruz. Görüşmek üzere!